8 juni 2022, Bussum

Sprekers

 

In de komende periode zullen alle sprekers van de Sunday 2022 bekendgemaakt worden.

Wim Sinke (TNO)

Wim Sinke is al ruim 40 jaar werkzaam op het gebied van onderzoek, innovatie en toepassing van zonne-energie (PV), maar er nog lang niet op uitgekeken. Hij is hoofdonderzoeker bij TNO in de afdeling EnergieTransitie, hoogleraar Fotovoltaïsche Conversie aan de Universiteit van Amsterdam en co-chair van het Europese Technologie- en Innovatieplatform (ETIP) PV.

De titel van Sinke's lezing is: 'Naar zonne-energie 2.0: Een nieuwe fase in de ontwikkeling, fabricage en toepassing van een oude bekende.' Zonne-energie is in veel opzichten een succesverhaal. De kosten zijn in de afgelopen jaren spectaculair gedaald en de markt is explosief gegroeid. Toch moet het echte werk nog beginnen. Van een bijdrage van een paar procent aan het elektriciteitsverbruik naar een hoofdrol in de totale energievoorziening, van lage opwekkosten naar hoge maatschappelijke waarde en van hernieuwbaar naar duurzaam, dus ook circulair. En, niet te vergeten, van vrijwel volledige afhankelijkheid van import naar een robuuste Europese waardeketen met een hoogwaardige bijdrage. We hebben gloeiende haast, dus er is veel werk aan de winkel en er zijn grote kansen!
   

Bas van Aken (TNO)

Polaris: het eerste bifaciale, vertikale zonnepark in Nederland Het project Polaris heeft de overgang van n-PERT naar n-TOPCon op cel, module en systeemniveau onderzocht. Voor een vertikale PV-opstelling is bifacialiteit van de panelen de enige logische keuze. In deze presentatie worden de resultaten van PERT en TOPCon modules in een vertikale opstelling gepresenteerd voor verschillende rij-rij afstanden. Ook is er gekeken naar het effect van Morphotonics coatings op de voor- en achterzijde van deze panelen.
   

Tim van Benthem (DNV)

 

 

   

Ivo Booijink (Rijkswaterstaat)

Zonneparken in bermen en knooppunten van snelwegen mogen geen negatief effect hebben op de veiligheid van de weggebruikers. Daarom heeft Rijkswaterstaat aan TNO opdracht gegeven om te inventariseren welke veiligheidseisen verstandig zijn om te stellen aan zonneparken langs snelwegen. In dit onderzoek gaat het om de volgende vier veiligheidsaspecten: • Elektrische veiligheid en elektromagnetische interferentie (EMC) • Constructieve veiligheid • Brandpreventie en brandbestrijding • Beperken van verkeershinder bij onderhoud van zonneparken Ook Brandweer Nederland heeft hierbij meegedacht. In deze workshop vertelt Ivo Booijink de stand van zaken van dit onderzoek en geeft voorbeelden van de door TNO voorgestelde veiligheidseisen.
   

Kay Cesar (TNO)

Kay Cesar is hoofd Advanced Solar Parks, PV Modules & Applications bij TNO Energy Transition. Bovendien is hij voorzitter van het Nationaal Consortium Zon in Landschap. Dit consortium is sinds begin 2018 actief om partijen die zich bezighouden met zon in landschap bijeen te brengen om tot een betere afstemming te komen en een beter zicht op de (nabije) toekomst te krijgen. Daartoe werken wetenschappers, projectontwikkelaars, financiële dienstverleners, ontwerpers, adviseurs, kennisinstellingen en overheid eendrachtig samen.
   

Ruud Derks (BIPV Nederland)

Moderator

 

   

Maarten Dörenkamper (TNO)

Dörenkampers presentatie gaat over zonnepanelen op dijken.
 
   

Wilma Eerenstein (Praxiz)

Wilma Eerenstein heeft 15 jaar ervaring met innovatieve zonnesystemen. Na onderzoek en ontwikkeling gedaan te hebben aan zonnepanelen bij zowel ECN (tegenwoordig TNO) en Exasun, heeft zij in 2018 Renergize Consultancy opgericht. Sinds begin 2021 is zij ook actief bij EasyFix Solar, op het gebied van innovatieve montage systemen. Zij leidt het MOOI project Sunbiose, waarin 10 projectpartners samen werken aan oplossingen voor Agri-PV en waarin ook de businesscase en trainingsmateriaal opgesteld worden.
   

Merel Enserink (WUR)

In My Backyard Please: Zonneparken ontwerpen met draagvlak De afgelopen twee jaar heeft een multidisciplinair team (ECN-TNO, WUR, Design Innovation Group en TS Visuals) zich verdiept in de vraag of het co-creatief ontwerpen van zonneparken kan bijdragen aan een hogere lokale acceptatie. Dit gebeurde in een echte casus: Nauerna. In het ontwerpproces werden de omwonenden centraal geplaatst. Naast een landschapsontwerp voor het gehele zonnelandschap werd er met de omwonenden door ontworpen tot op de schaal van het PV-paneel. Ter afronding van het project is een mock-up gebouwd en geplaatst om samen met de omgeving te testen of het ontwerp voldoet aan de verwachtingen. In mijn presentatie deel ik graag onze bevindingen uit het ontwerptraject en reflecteer ik op die ene vraag: kan een intensief participatief ontwerptraject een omgeving zover meenemen dat ze zeggen: "ja, graag in mijn achtertuin!"
   

Mattijs Erberveld (Rijkswaterstaat)

 

 

   

Wiep Folkerts (TNO)

Moderator

 

   

Edwin van Gastel (Solar Magazine)

Edwin van Gastel is dagvoorzitter van de Sunday 2022. Van Gastel studeerde journalistiek en werkte jarenlang bij de grootste regionale uitgeverij van Zuid-Nederland. Eind 2009 richtte hij Dé Duurzame Uitgeverij op. Daar is hij onder meer hoofdredacteur van het nationale vakblad voor de zonne-energiesector: Solar Magazine.  
   

Geert Gielen (gemeente Dronten)

Als zoon van een pionier van Flevoland is Gielen al jaren betrokken bij de ontwikkeling van deze provincie en nu werkzaam bij de gemeente Dronten als Regisseur Duurzaamheid. Als regisseur houdt hij zich vooral bezig met het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving, het Zonnebeleid, de Regionale Energie Strategie (RES), oprichting van duurzame samenwerkingsverbanden en de ontwikkeling van verschillende zonne-energieprojecten. 'Géén zon op landbouwgrond, er is nog voldoende ruimte op/langs infra, water, dak en parkeerplaatsen', aldus Gielen  
   

Mara Hauck (TU Eindhoven)

 

 

 
   

Corry de Keizer (TNO)

 

 

 
   

Harald Kerp (TNO)

Materials and technologies for circular solar panels - an overview  
   

Josco Kester (TNO)

 

 

 
   

Jan Kroon (TNO)

Jan Kroon is na zijn promotie als chemicus aan de Universiteit van Amsterdam en onderzoeksfunctie bij de Wagening Universiteit in 1996 begonnen bij het toenmalige ECN. Daar heeft Kroon jarenlang gewerkt als programma en projectleider aan de ontwikkeling van organische dunne film en kristallijn Silicium module technologie. Sinds de overgang van ECN naar TNO is Kroon programmaleider Floating PV bij TNO Energy Transitie en werkt in multidisciplinair verband samen met vele andere partijen om drijvende zonneparken op een duurzamen , betrouwbaar en ecologische verantwoorde wijze een bijdrage te laten leveren aan de energie transitie.

Over zijn presentatie op de Sunday: 'Zon op water wordt gezien als een van de keuzeopties voor PV toepassingen als bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. De Nederlandse wateren vertegenwoordigen een aanzienlijk beschikbaar oppervlak die geschikt gemaakt kunnen worden toepassing van Zon op water. De markt is groeiende met name op binnenwateren maar om grote buitenwateren en zelfs de zee met aanzienlijke hogere golfslag toegankelijk te maken voor grootschalige toepassing zijn nog vele technische uitdagingen te overwinnen door robuuste  concepten te ontwikkelen die de ruige omstandigheden kunnen door staan, factoren die de prestatie en de kosten van het drijvende systemen beïnvloeden, maar ook ecologische aspecten en maatschappelijk draagvlak.  In deze presentatie worden aantal voorbeelden aangeven van projecten die bovengenoemde uitdagingen addresseren waaronder de pilot studie op het Oostvoornse Meer.'
   

Ando Kuypers (TNO)

Rolling Solar: crossing borders in PV Integration | Our challenge is to enable massive generation of photovoltaic energy close to points of use without additional land use. Road infrastructure could provide large areas for PV integration, but has specific challenges. The status of an exciting cross-border collaboration project on PV-integration in road surfaces and noise barriers will be presented in relation to current state of the art in this field.
   

Gerard de Lee (Solarge)

 

 

   

Agnes Mewe (TNO)

Sustainable PV: technology developments towards full circularity After years of focus on increasing efficiencies and decreasing cost of PV, there is more and more attention for sustainability aspects. The production of solar panels needs elimination of toxic materials, reduction of carbon footprint, and as much as possible limitation of scarce and strategic materials. At the end of a panel’s life, it should be possible to extract the components for re-use in high-value applications, preferably in new solar panels (circular use). This becomes especially important because of the huge growth in production volume. In the presentation, the challenges and opportunities, and technical highlights to improve circularity will be presented.
   

Clemens van der Nat (Bluewater)

Clemens van der Nat heeft het grootste deel van zijn 25-jarige loopbaan doorgebracht in de upstream olie- en gasindustrie en scheepsbouw. Hij bekleedde managementfuncties op de ontwerpafdelingen van Nevesbu en Oceanco Shipyard. Sinds 2001 werkte hij bij Bluewater, eerst als sectiehoofd voor Naval architects en marine engineers, gevolgd door de functies van Concept Design Manager voor FPSO's, Department Head Tender management en tegenwoordig als Strategic Development Manager. Clemens van der Nat is Cum Laude afgestudeerd als M.Sc. in Naval Architecture aan de Universiteit van Delft en hij is ook gepromoveerd in Werktuigbouwkunde en Maritieme Technologie. De laatste jaren is zijn voornaamste interesse de ontwikkeling van speciale offshore-projecten voor Arctische toepassingen, LNG-projecten en speciale drijvende productieprojecten, waaronder duurzame projecten voor drijvende offshore windturbines en drijvende offshore zonne-energieprojecten.
     

Jan Jaap van Os (Exasun)

Will solar panels become the asbestos waste of the future? Every 10 seconds a solar panel is installed in the Netherlands. In 10-15 years that will be 20 kg of waste containing PFas, Fluorine and Lead. Recycling is no longer a sustainable solution. That can and must change!

 

   
   

Geert Jan Pastoor (Pastoor Consult)

Geert Jan Pastoor richtte in 2005 Pastoor Consult op, waar hij zowel de rol van eigenaar als van uitvoerend directeur bekleedt. Sinds jaar en dag heeft Geert Jan een buitengewone interesse in duurzame energie en circulaire grondstoffen. Zijn achtergrond in akkerbouw, groenteteelt, bedrijfseconomie en milieumanagement voedt hem in zijn dagelijkse werk en maakt hem een bevlogen vakman. Na werkzaam te zijn geweest voor onder andere landbouwcoöperatie Agrifirm, N.V. Vuilafvoer Maatschappij VAM, Essent Milieu, EEW en de HVC groep is de wens om zelf meer te betekenen binnen de markt van energie uit afval uitgegroeid tot een eigen onderneming. Geert Jan Pastoor kenmerkt zich door zijn veerkracht, toegankelijkheid, transparantie en betrouwbaarheid. Pastoor werkt aan de oprichting van een recyclingfabriek voor zonnepanelen.
   

Sacha de Rijk (Deltares)

De Rijks lezig gaat over Zon op water en ecologie.
   

Alex Schotman (WUR)

Alex Schotman is onderzoeker bij Wageningen Environmental Research op de afdeling dierecologie. Begin 2018 heeft hij kennisontwikkeling van ‘natuurinclusieve zonneparken’ als focus voor zijn werk gekozen. Sindsdien is hij kernteamleider biodiversiteit bij het consortium Zon in Landschap geworden en heeft hij een meetprotocol voor biodiversiteit in zonneparken geschreven en samen met collega’s een rapport geschreven over een verkenning van 25 reeds gerealiseerde zonneparken.

Schotman over zijn presentatie op de Sunday: 'Er is geen landelijk overzicht van welk type zonneparken waar wordt gerealiseerd. We zien ze verschijnen op voor industrie bestemde grond, op voormalige vuilstorten en vloeivelden maar ook op landbouwgrond, waaronder de allerbeste landbouwgronden van de wereld. Wageningen Environmental Research heeft op basis van satellietwaarnemingen een kaart gemaakt van de verspreiding in juni 2021. Er zullen wat zonneparken gemist zijn, maar de ten onrechte geclassificeerde parken zijn verwijderd uit het bestand. Er is en grote variatie aan opstellingen en de trend is nu in de richting van meer oostwest-opstellingen en zuidopstellingen met een hoge ground coverage. Deze trend gaat gepaard met grote risico’s voor de bodemvruchtbaarheid en dus verlies van toekomstwaarde voor de voedselproductie. Op droge arme zandgronden is benutting voor de winning van duurzame energie veel minder bezwaarlijk en zijn er ook goede kansen voor combinaties met natuurontwikkeling, recreatie en alternatieve inkomstenbronnen voor de agrarische sector.'
   

Lenneke Slooff (TNO)

 

 

   

Erik Snijders (KiesZon)

 

 

Paul Stassen (BIPV.world)

 

 

Sven Teurlinckx (KNAW)

Presentatie over DRIVER: drijvende zonne-energiesystemen met behoud van waterkwaliteit.

 

Harold van de Ven (NBA Architecten)

Met circa 30 collega’s maken we werk van de uitdagingen van de toekomst. Circulariteit, Biodiversiteit, Biobased Materialen en ook de Energietransitie zijn thema’s die bij ons veel aandacht krijgen.

Van de Vens presentatie gaat over: BIPV(T)-Mooi – Samenwerken voor Gebouw Geintegreerde PV(T). In een veranderende samenleving is langetermijnvisie en standvastigheid noodzakelijk. De looptijd van een bouwproject kan jaren duren. Daarom is het voor een architect noodzakelijk om verder te kijken dan de dag van vandaag. Door samen te werken met bedrijven en kennispartners wordt er continu gewerkt aan innovatie en ontwikkeling. Nieuwe producten van vandaag zijn de oplossing voor de bouwprojecten in de toekomst.

Hesan Ziar (TU Delft)

The world population in cities is increasing, which results in a growth of demand for sustainable energy and rapid information transfer. Solar PV, as the cheapest energy resource, can pave every surface around us maximizing sustainable electrification for society. Therefore, in future cities, every surface becomes very important in covering the citizen’s essential needs of energy and information. But are PV modules smart and efficient enough for future cities? Maybe conventional PV modules are not, but PV-based intelligent energy agents might do the job. Such PV-based intelligent energy agents, can receive photons of light, produce and manipulate electrons and transceive bits of information. These will cover the whole conversion chain from photons to electrons to bits, marking the advent of photovoltatronics age, as a new research field. This research field can help form sustainable cities of the future with intelligent PV modules integrated into static and mobile surfaces. Such modules are shade-resilient and integrated with storage and communication capabilities. In my presentation, first I will show statistical results supporting photovoltatronics. Then, I will introduce the research areas forming photovoltatronics and further give research examples related to each area. I will finally focus on research results from TU Delft in the field of photovoltatronics; PV yield modelling in dense urban environments and novel PV concepts and demonstrators that can contribute to better integration of PV in cities.